Boyun Fıtığı ve Fizyoterapi

Boyun fıtığı nedir?

Boyun omurlarımızın arasında, darbeleri emen ve boynun hareket etmesini sağlayan diskler bulunur. Boyun fıtığı, diskin iç kısmındaki jöle kıvamındaki çekirdeğin dış halkadaki bir yırtık ya da zayıflıktan dışarı taşmasıdır. Taşan kısım boyundan çıkan sinir köklerine bastığında veya onları tahriş ettiğinde, ağrı kola doğru yayılabilir. Bu tabloya tıpta servikal radikülopati denir.

Boyunda sinir sıkışmasının tek nedeni fıtık değildir. Özellikle ileri yaşlarda, omurlarda ve eklemlerde yaşa bağlı değişiklikler (halk arasında boyun kireçlenmesi) de sinirin çıktığı kanalı daraltarak benzer şikâyetlere yol açabilir.

Kaynaklar: [1] [3]

Boyun fıtığının belirtileri nelerdir?

Belirtiler kişiden kişiye değişir. En sık görülenler:

• Boyun ağrısı ve boyunda hareket kısıtlılığı
• Omuza, kürek kemiğinin çevresine, kola ve bazen ele yayılan ağrı
• Kolda, elde veya parmaklarda uyuşma ve karıncalanma
• Kolda veya elde güçsüzlük
• Başı belirli yönlere çevirmek veya geriye eğmekle artan ağrı

Kaynaklar: [1] [3]

Boyun fıtığı nasıl teşhis edilir?

Tanıyı hekim koyar. Hekim şikâyetlerinizi dinler; reflekslerinizi, kas gücünüzü ve duyu kaybı olup olmadığını değerlendiren bir muayene yapar. Gerekli gördüğünde MR gibi görüntüleme yöntemleri veya sinir iletim çalışmaları (EMG) ile tanıyı destekler.

Kaynaklar: [1] [3]

Boyun fıtığı ameliyatsız tedavi edilebilir mi?

Boyun fıtığına bağlı kol ağrısı olan kişilerin önemli bir kısmında şikâyetler ameliyat gerekmeden azalır. Bu süreçte hekimin önerdiği ilaçlar, fizyoterapi ve aktif kalmaya yönelik öneriler tedavinin temelini oluşturur.

Ağrının şiddetine ve seyrine göre hekim, enjeksiyon gibi başka tedavileri de önerebilir. Ameliyat genellikle; ilerleyen güç kaybı, omuriliğe bası bulguları ya da uygun tedaviye rağmen geçmeyen şiddetli ağrı gibi durumlarda değerlendirilir. Hangi tedavinin uygun olduğuna hekiminiz karar verir.

Kaynaklar: [1] [3]

Boyun fıtığında fizyoterapi nasıl yardımcı olur?

Boyun fıtığında fizyoterapinin amacı ağrıyı azaltmak, boyun hareketlerini ve kol gücünü geri kazandırmak ve günlük yaşama güvenle dönmeyi sağlamaktır. Program, hekimin tanısı ve yönlendirmesi doğrultusunda, kişinin değerlendirme bulgularına göre hazırlanır. Sık kullanılan yaklaşımlar:

• Egzersiz: Boyundaki derin kasları ve kürek kemiği çevresindeki kasları güçlendiren, hareket açıklığını artıran egzersizler.
• Manuel terapi: Boyun ve sırt bölgesine yönelik eklem mobilizasyonu ve yumuşak doku teknikleri; genellikle egzersizle birlikte.
• Traksiyon: Bazı kişilerde, programın bir parçası olarak boyna kontrollü çekme uygulanabilir.
• Hasta eğitimi: Ağrının nedenini anlamak, günlük yaşamda nasıl hareket edileceğini ve neye dikkat edileceğini öğrenmek.

Araştırmalar, tek bir yöntemin diğerlerinden açıkça üstün olmadığını; programın kişiye göre düzenlenmesi ve birden fazla yaklaşımın birlikte kullanılması gerektiğini göstermektedir. Size öğretilen egzersizleri evde düzenli olarak yapmanız programın en önemli parçasıdır.

Kaynaklar: [2] [4]

Boyun fıtığında günlük yaşamda nelere dikkat etmeli?

Hekiminizin ve fizyoterapistinizin önerileri her zaman önceliklidir. Genel olarak:

• Ağrının izin verdiği ölçüde günlük aktivitelerinize devam edin; uzun süre hareketsiz kalmak genellikle önerilmez.
• Uzun süre masa başında veya telefon kullanarak çalışıyorsanız sık sık ara verin, omuzlarınızı ve boynunuzu hafifçe hareket ettirin.
• Bilgisayar ekranını göz hizasına yakın tutun; başınızı uzun süre öne eğik tutmaktan kaçının.
• Ağrıyı belirgin şekilde artıran veya kola yayan hareketlerden, fizyoterapistiniz aksini söyleyene kadar kaçının.
• Boyunluğu hekim önermedikçe uzun süre kullanmayın.

Kaynaklar: [2] [4]

Hangi durumlarda vakit kaybetmeden hekime başvurmalı?

Aşağıdaki durumlardan biri varsa beklemeden, gerekirse acil servise başvurun. Bu belirtiler omuriliğe bası veya başka ciddi bir soruna işaret edebilir:

• Ellerde beceri kaybı: düğme iliklemekte, yazı yazmakta veya küçük nesneleri tutmakta zorlanma
• Yürürken dengesizlik veya sık düşme
• Her iki kolda ya da bacaklarda uyuşma veya güçsüzlük
• İdrar veya dışkı kontrolünde sorun
• Kolda hızla artan güç kaybı
• Ateş, açıklanamayan kilo kaybı veya kanser öyküsüyle birlikte görülen boyun ağrısı
• Düşme veya kaza sonrasında başlayan şiddetli boyun ağrısı

Kaynaklar: [2] [5]

Fizyoterapiye başlamadan önce hekime gitmeli miyim?

Evet. Bir hastalık veya şikâyete yönelik fizyoterapi, hekimin koyduğu tanı ve yönlendirmesi doğrultusunda uygulanır. Boyun ve kol ağrısının fıtık dışında da birçok nedeni olabileceği için önce bir hekim değerlendirmesi gerekir. Bu konuda genellikle fiziksel tıp ve rehabilitasyon, ortopedi veya beyin ve sinir cerrahisi hekimlerine başvurulur.

İlk görüşmeye hekim raporunuzu ve varsa MR gibi tetkiklerinizi götürmeniz, fizyoterapistin değerlendirmesini kolaylaştırır.

Kaynaklar: [1]

Boyun fıtığı için fizyoterapist seçerken nelere dikkat etmeli?

Fizyoterapist ararken şu sorular işinizi kolaylaştırır:

• Hekim raporunuzu ve tetkiklerinizi isteyip inceliyor mu?
• Uygulamaya başlamadan önce ayrıntılı bir değerlendirme yapıyor mu?
• Programınızda egzersiz önemli bir yer tutuyor mu ve size ev programı veriyor mu?
• Ağrınızın nedenini ve ne yapmanız gerektiğini anlaşılır şekilde açıklıyor mu?
• İlerlemenizi düzenli olarak değerlendirip programı güncelliyor mu?

Tek seansta kalıcı iyileşme vaat eden veya yalnızca pasif uygulamalara dayanan yaklaşımlara karşı temkinli olun.

Kaynaklar: [2]

Sık sorulan sorular